مهارتهای ارتباطی لازم برای ایجاد روابط بین فردی
دستهای از روانشناسان، مهمترین مهارت در روابط بین فردی را توانایی حل تعارض میدانند. آنها معتقدند که به دلیل تفاوتهای اجتناب ناپذیری که حتی بین شبیهترین و صمیمیترین افراد نیز وجود دارد، تعارض در روابط امری ناگزیر و متداول است. بنابراین از بین تمام مهارتهایی که میتواند باعث بهبود روابط شود، مهارتهای حل تعارض را مهمترین آنها میدانند. این مهارتها این امکان را به ما میدهند که با هیجاناتی که باعث ایجاد تعارض میشود به خوبی مواجه شویم.
می بایست توانایی تشخیص این را داشته باشیم که در هر موقعیتی از کدام یک از مهارتهای بالا باید استفاده کنیم. اگر در جایی که رفتار درست، حرف زدن است، نقش یک شنونده را بازی کنیم، ارتباط سازنده ای ایجاد نخواهد شد و بالعکس، اگر در جایی که باید شنونده خوبی باشیم، حرف بزنیم، حتی اگر این کار را به شیوه ای قاطعانه و توام با ابراز وجود انجام دهیم باز هم رابطه خوبی شکل نخواهد گرفت.
در یک تقسیم بندی جامع و کارآمد می توان کل مهارتهای ارتباطی را به ۳ دسته ی زیر تقسیم نمود:
مهارتهای گوش دادن
به این دلیل مهارتهای گوش دادن را در ابتدا آورده ایم که مهمترین مورد از بین مهارتهای ارتباطی محسوب میشود. این مهارتها ما را در فهم واقعی گفتههای دیگران توانمند میسازد. با درست به کار بردن مهارتهای گوش دادن، طرف مقابل احساس میکند که مشکلات و احساساتش به درستی درک شده اند.
مهارتهای ابراز وجود
این مهارتها معمولا تحت عنوان رفتار قاطعانه شناخته میشوند، اما تنها شامل رفتار قاطعانه نیستند. ابراز وجود شامل تمام رفتارهایی میشود که می توانیم نیازها و ویژگیهای شخصیتی خود را به وسیله آنها بیان کرده و نشان دهیم. این مهارتها که شامل رفتارهای کلامی و غیرکلامی است، باعث حفظ احترام ما و رسیدنمان به خواسته هایی که داریم میشوند.
تفاوت این رفتارها با سایر روشهایی که ما را به خواستههایمان میرسانند این است که هیچگونه فریبکاری، تقلب، سوء استفاده، زورگویی و کنترل دیگران در آنها وجود ندارد.
مهارتهای حل اختلاف و تعارض
دستهای از روانشناسان، مهمترین مهارت در روابط بین فردی را توانایی حل تعارض میدانند. آنها معتقدند که به دلیل تفاوتهای اجتناب ناپذیری که حتی بین شبیهترین و صمیمیترین افراد نیز وجود دارد، تعارض در روابط امری ناگزیر و متداول است. بنابراین از بین تمام مهارتهایی که میتواند باعث بهبود روابط شود، مهارتهای حل تعارض را مهمترین آنها میدانند. این مهارتها این امکان را به ما میدهند که با هیجاناتی که باعث ایجاد تعارض میشود به خوبی مواجه شویم.
در واقع مهارتهای حل تعارض تواناییهایی هستند که به هنگام ایجاد اختلافات بینفردی ما را به سمت روابط صمیمیتر و دوستانهتری سوق میدهند. توانایی حل تعارض، راه رفع نیازهای اختلاف برانگیز و حل مشکلات بین فردی و تداوم روشهای منجر به ایجاد روابط مناسب و سازنده را به ما نشان میدهد.
گزینش مهارتها
توانایی بسیار مهمی که عدم وجود آن باعث خواهد شد تا نتوانیم حتی با داشتن سه مهارت بالا، استفاده لازم را از آنها ببریم، گزینش مهارت است. منظور از گزینش مهارت این است که توانایی تشخیص این را داشته باشیم که در هر موقعیتی از کدام یک از مهارتهای بالا باید استفاده کنیم. اگر در جایی که رفتار درست، حرف زدن است، نقش یک شنونده را بازی کنیم، ارتباط سازنده ای ایجاد نخواهد شد و بالعکس، اگر در جایی که باید شنونده خوبی باشیم، حرف بزنیم، حتی اگر این کار را به شیوه ای قاطعانه و توام با ابراز وجود انجام دهیم باز هم رابطه خوبی شکل نخواهد گرفت.
بنابراین باید به خوبی بدانیم که هر یک از مهارتها را در چه موقعیتی و به چه شکلی مورد استفاده قرار دهیم تا بهترین نتیجه ممکن را به دست آوریم.
گردآوری: سوده مدرس