استفاده از مثال‌های ساده و مثبت درباره تغییرات زندگی

– مثلاً می‌توان درباره تغییرات مثبتی که خودش در زندگی تجربه کرده صحبت کرد:
“یادت هست وقتی مدرسه جدید رفتی، اولش برات عجیب بود، ولی بعدش کلی دوست جدید پیدا کردی؟”
“وقتی اون عروسک جدید رو به مجموعه‌ اسباب‌بازی‌هات اضافه کردی، چقدر خوشحال شدی؟”
– این مثال‌ها کمک می‌کنند که کودک تغییر را چیزی ترسناک نبیند

صحبت غیرمستقیم درباره تغییرات مثبت در خانواده و ایجاد دید مثبت نسبت به آن

• پدر می‌تواند درباره دوست یا فامیل‌هایی که دوباره ازدواج کرده‌اند صحبت کند، بدون این‌که فوراً این موضوع را به خودش ربط دهد.

مثلاً: “دایی‌ات رو یادت هست؟ وقتی ازدواج کرد، حالا یه آدم جدید وارد خانواده‌شون شد و همگی با هم خوشحال‌تر شدند.” این‌طوری کودک می‌فهمد که تغییر در خانواده‌ها چیز غیرعادی نیست.

• مثلاً می‌تواند داستان‌هایی از افراد فامیل یا شخصیت‌های کارتونی تعریف کند که در خانواده‌شان عضو جدیدی آمده و زندگی‌شان بهتر شده است.
• هدف این است که کودک با این مفهوم آشنا شود که تغییرات همیشه بد نیستند.
  

  ایجاد تصویر مثبت از فرد جدید به‌عنوان فردی مهربان

• قبل از اعلام رسمی، پدر می‌تواند درباره فرد جدید صحبت کند:
  “من یه دوست خیلی خوب دارم که مهربونه و خیلی باهوشه.”
  “من یه دوست خیلی مهربون دارم که خیلی خوب قصه می‌گه”
  “اونم بچه‌ها رو خیلی دوست داره و عاشق بازی کردنه و کلی بازی‌های باحال بلده!”
  البته تمام این‌ها باید واقعی و درست باشد تا کودک بع صحت حرف شما در آینده شک نکند!
• این کار باعث می‌شود کودک در ناخودآگاه خود، حس بهتری به فرد پیدا کند، کودک کنجکاو شود، اما هنوز احساس اجبار نکند.

پرهیز از جملات رسمی و خشک

– نباید گفته شود: “یه خانم جدید قراره بیاد و تو باید باهاش خوب باشی!”
– بهتر است از جملات ساده و دوستانه استفاده شود که احساس مثبت و طبیعی ایجاد کند.

۲. زمان و مکان مناسب را انتخاب کنید

انتخاب یک محیط آرام و صمیمی

• یک جای آشنا که کودک در آن احساس راحتی کند (مثلاً خانه‌ خودش یا پارک موردعلاقه‌اش).
• بهتر است این مکالمه زمانی باشد که کودک خسته، گرسنه یا ناراحت نیست.
• روزهایی که او تجربه‌ مثبتی داشته (مثلاً بعد از یک بازی خوب) گزینه‌ی مناسبی است.

اجتناب از اعلام ناگهانی و غافلگیرکننده

• خبر نباید به شکل “بیا بشین، باید یه چیز مهم بهت بگم!” گفته شود، چون ممکن است کودک مضطرب شود.
• بهتر است با یک گفت‌وگوی ساده و آرام وارد بحث شوید.

۳. افزایش امنیت روانی کودک قبل از مطرح‌کردن موضوع ازدواج

یکی از ترس‌های کودکان در این موقعیت این است که جایگاه آن‌ها تغییر کند یا یکی از والدین را از دست بدهند. پس قبل از این‌که به او بگویید پدر می‌خواهد ازدواج کند، باید این اطمینان را در او ایجاد کنید که:

عشق و توجه پدرش تغییر نخواهد کرد

– پدر باید بارها و بارها تأکید کند که “همیشه کنارت هستم و دوستت دارم.”
– بهتر است مدتی قبل از مطرح‌کردن موضوع، زمان بیشتری با او بگذراند تا احساس امنیت بیشتری داشته باشد.

تأکید بر اینکه مادرش همچنان مادرش خواهد ماند

– ممکن است کودک نگران این باشد که فردی جایگزین مادرش شود. پس لازم است که از قبل پدر با او درباره نقش همیشگی مادرش صحبت کند.
– می‌توان از این جمله استفاده کرد: “مامان همیشه مامان تو می‌مونه، هیچ‌چیز اینو عوض نمی‌کنه.”

۴. آشنا کردن کودک با مفهوم دوستی قبل از پذیرش رابطه‌ جدید

قبل از این‌که کودک بفهمد فرد جدیدی قرار است همسر پدرش شود، بهتر است او را با ایده دوستی و روابط اجتماعی آشنا کنید. پدر می‌تواند درباره مفهوم داشتن دوستان جدید صحبت کند. مثلاً بگوید: “آدما همیشه دوستای جدید پیدا می‌کنن. مثل وقتی که تو توی مهدکودک/مدرسه دوست جدید پیدا کردی.” این باعث می‌شود کودک راحت‌تر بپذیرد که پدرش هم می‌تواند یک دوست جدید پیدا کند.

استفاده از قصه‌ها و کتاب‌های داستانی

قصه‌هایی که درباره ورود افراد جدید به خانواده یا دوستان جدید هستند، به کودک کمک می‌کنند که این موضوع را راحت‌تر درک کند. کتاب‌هایی درباره طلاق والدین در بازار وجود دارند:

• کتاب وقتی پدر و مادر جدا می شوند انتشارات صابرین
• کتاب بابا و مامانم دیگر با هم دوست نیستند انتشارات نردبان
• کتاب وقتی والدین طلاق می گیرند،چه اتفاقی می افتد؟ انتشارات غنچه

۵. آشنا کردن کودک با شخص جدید به‌عنوان یک فرد، نه «نامادری»

– پدر نباید از ابتدا فرد را به عنوان “همسر جدید بابا” معرفی کند، بلکه بهتر است بگوید که او یک دوست است.
– این باعث می‌شود که او بدون ترس و نگرانی، اول فرد را بشناسد.

چگونه این کار را انجام دهیم؟

– پدر می‌تواند اول فرد را در موقعیتی غیررسمی معرفی کند، مثلاً یک دیدار کوتاه در پارک یا کافه کودک، به جای یک شام رسمی در خانه.
– فرد جدید هم می‌تواند درباره علایق کودک از او سؤال کند تا کودک احساس کند شخص مورد نظر او را دوست دارد.

۶. اجازه دهید کودک خودش سؤال بپرسد و واکنش نشان دهد

– وقتی پدر درباره دوست جدید صحبت می‌کند، کودک ممکن است سؤال‌هایی بپرسد.
– نباید جواب‌های خشک و قطعی به او داده شود، بلکه باید به او اجازه داده شود تا کنجکاوی‌اش را حفظ کند.
مثلاً اگر بپرسد: “اون کیه؟” پدرش می‌تواند بگوید: “یه دوست خوب، قراره یه روز باهاش آشنا بشی.” یا اگر بپرسد “یعنی تو دوباره ازدواج می‌کنی؟” جواب نباید فوراً “بله!” باشد. بلکه بهتر است بگوید: *”می‌دونی، بعضی آدم‌ها بعد از مدتی دوباره ازدواج می‌کنن. دوست داری راجع بهش حرف بزنیم؟”

۷. نحوه بیان خبر

پدر باید این موضوع را با لحنی آرام، مثبت و همراه با اطمینان بیان کند. یک نمونه‌ی پیشنهادی:
“عزیزم، می‌دونی که من و مامان جدا شدیم و همیشه تو رو خیلی دوست داریم. حالا من قراره با یه آدم خیلی مهربون آشنا بشم که اونم تو رو دوست داره. این یعنی تو یه دوست جدید پیدا می‌کنی که قراره توی زندگی‌مون باشه و با هم لحظات خوبی داشته باشیم.”
فرد جدید هم می‌تواند این جمله را اضافه کند:
“من خیلی دوست دارم تو رو بیشتر بشناسم و با هم وقت بگذرونیم. برام خیلی مهمه که تو چه احساسی داری.”

۸. به احساسات کودک گوش دهید

– کودک ممکن است واکنش‌های مختلفی داشته باشد: خوشحالی، بی‌تفاوتی، سردرگمی، یا حتی ناراحتی.
– به او اجازه دهید احساساتش را بیان کند.
– جملاتی مثل “می‌فهمم که ممکنه برات عجیب باشه” یا “مهمه که هر چی تو دلت هست بهمون بگی” به او احساس امنیت می‌دهد.
– اگر پرسید: “یعنی تو جای مامانم میای؟”، پاسخ باید این باشد: “نه عزیزم، مامان تو همیشه مامان تو می‌مونه. من دوست دارم که یه دوست خوب برای تو باشم.”

۹. از مقایسه با مادرش پرهیز کنید

– کودک نباید فکر کند کسی قرار است مادرش را جایگزین کند.
– اگر درباره‌ی مادرش صحبت کرد، فرد باید او را تأیید کند و نشان دهد که رابطه‌ی او با مادرش برایش مهم است. مثلاً اگر گفت: “ولی مامانم همیشه موهامو می‌بافه!”، فرد می‌تواند بگوید: “آره مامانت خیلی قشنگ موهات رو درست می‌کنه! منم می‌تونم کم‌کم یاد بگیرم یا اگه دوست داشته باشی، می‌تونی بهم یاد بدی!”

۱۰. روند آشنایی تدریجی باشد

– اولین برخوردها باید در محیطی شاد و غیررسمی باشد، مثلاً در پارک، شهربازی، یا کافه کودک.
– فرد از همان ابتدا سعی نکند نقش والدینی داشته باشد. بهتر است ابتدا یک رابطه‌ دوستانه ایجاد کند.
– برای جلب اعتماد کودک، بگذارید خودش تصمیم بگیرد که چقدر می‌خواهد با شخص تعامل داشته باشد.

۱۱. اجازه دهید رابطه طبیعی شکل بگیرد

– اگر کودک ابتدا کمی سرد برخورد کرد، این طبیعی است.

– مهم است که او احساس نکند مجبور است فرد را بپذیرد.
– راه‌های ارتباط غیرمستقیم می‌تواند کمک کند، مثلاً خواندن کتاب، نقاشی کشیدن یا بازی کردن با او بدون فشار برای صحبت‌کردن.

۱۲. با مادرش هماهنگ باشید (هم پدر و هم شخص جدید)

– اگر مادرش در جریان این موضوع باشد و دیدگاه مثبتی نشان دهد، کودک کمتر دچار استرس خواهد شد.
– پدر می‌تواند با مادر کودک هماهنگ کند که خبر را با روش مشابهی منتقل کند.
– بهتر است کودک از هر دو طرف بشنود که این تغییر یک اتفاق مثبت است.

۱۳. بازی و داستان‌سرایی کمک می‌کند

– استفاده از کتاب‌های تصویری که درباره تغییرات خانوادگی هستند، می‌تواند کودک را بهتر با این موضوع آشنا کند.
– شما می‌توانید از عروسک‌ها و بازی‌های نمایشی برای توضیح شرایط استفاده کنید.
– مثلاً می‌توانید با عروسک‌هایش یک سناریو بازی کنید که در آن یک خانواده دوست جدیدی پیدا می‌کند.

۱۴. صبور باشید

– سازگار شدن با این تغییر برای کودک زمان می‌برد.
– او ممکن است روزی خوشحال باشد و روزی دیگر ناراحت. این رفتار طبیعی است.
– مهم‌ترین نکته این است که او احساس کند مورد محبت و حمایت فرد جدید و پدرش قرار دارد.

جمع‌بندی

• قبل از اعلام رسمی رابطه، ذهن کودک را آماده کنید تا تغییر را به عنوان یک اتفاق طبیعی بپذیرد.
• تغییر را به عنوان یک موضوع طبیعی و مثبت به او معرفی کنید.
• از داستان، بازی، مثال و تجربه‌های شخصی برای توضیح این تغییر استفاده کنید.
• در محیطی آرام و مناسب خبر را بگویید و به احساساتش گوش دهید.
• به او اطمینان دهید که رابطه‌اش با مادرش تغییر نمی‌کند و فردی جایگزین او نیست.
• فرد جدید را به عنوان دوست معرفی کنید نه “نامادری”
• روند آشنایی را تدریجی و بدون اجبار پیش ببرید.
• صبور باشید و اجازه دهید زمان کار خودش را بکند.
• به او فرصت دهید که خودش کنجکاو شود و سؤال بپرسد.

نوشته:سوده مدرس